Materiaal
Watersysteem & verantwoord verbouwen
In Leidsche Rijn en in vele andere nieuwbouwwijken wordt regenwater niet naar het riool gevoerd, maar wordt het afgevoerd via sloten of via speciaal aangelegde wadi's (groene greppels) langzaam naar het grondwater. Deze afkoppeling van regenwater maakt dat het water in de wijk extra schoon is en dat de grond minder snel verdroogt. Bovendien scheelt het veel in de kosten voor rioolwaterzuivering.
Om het water ook schoon te houden is medewerking van alle bewoners nodig. De mensen mogen bijvoorbeeld geen honden uitlaten in de wadi's en hun auto's niet op straat wassen, omdat er dan olieresten op straat terecht kunnen komen die de speciale waterdoorlatende straatstenen verstoppen.
Kies de juiste materialen
Het is voor het wijkwatersysteem van groot belang dat bewoners bij verbouwingen en in de tuin duurzame bouwmaterialen toepassen. Vermijd bij verbouwingen (aanbouw, serre, dakkapel, tuinhuisje) het gebruik van lood, koper en zink. Wanneer deze materialen in aanraking komen met regenwater, komen metaaldeeltjes in het oppervlaktewater terecht. In de tabel staat aangegeven welke alternatieven er te koop zijn.
|
Bouwmateriaal |
Toepassing |
Alternatieven |
|
Lood |
Loodslabben bij dakramen en dakkapellen |
Gewapend EPDM gewapend aluminiumgaas met PIB DPC folie Gewapend bitumen |
|
Koper |
Drinkwater leidingen |
PE = polyethyleen HDPE = verdicht PE = tyleen PP = polypropyleen PB = polybutheen = PPI |
|
Zink |
Dakbedekking schuin dak (m.n. in professionele circuit) |
Dakpannen, vezelcement leien, vezelcement golfplaten Bitumineuze leien, kunststofplaten, golfplaten (PVC liever vermijden) |
|
|
Dakbedekking plat dak |
Vegetatiedak (heeft ook nog waterdichte laag en isolatie nodig!) EPDM (kunstrubber) gemodificeerd bitumen met APP of SBS kunststof: PE-folie kunststof: PVC-folie (PVC liever vermijden) geblazen bitumen |
|
|
Waterkerende aansluiting bij dakranden, dakgoten, schoorstenen, afvoerpijpen |
DPC-folie gewapend aluminiumgaas met PIB EPDM |
|
|
Dakgoot |
Getimmerde goot met bekleding van EPDM, bitumen of polyester, zelfdragende constructie met polyester gecoat staal (of geen dakgoot! Maar bv afvoer van regenwater langs een ketting) |
|
|
Zinken gevelbekleding (m.n. professionele circuit) |
Divers |
|
|
Tuinaccessoires en ornamenten |
Divers (gecoat zink geeft minder uitspoeling) |
Klustips
terug. U kunt bijvoorbeeld van tevoren uitzoeken of er
minder milieubelastende materialen te koop zijn.
op maat inkopen en gebruik maken van standaardmaten
(scheelt materiaal, afval en geld) en zorg voor het juiste
gereedschap. U kunt eventueel ook gereedschap huren.
eenvoudige extra voorzieningen die zichzelf snel
terugverdienen.
hout met een FSC-keurmerk of producten met Milieukeur.
Vermijd schadelijke producten zoals verf, kit en lijm met
organische oplosmiddelen.
gezondheid. Zet tijdens het verven altijd een raam open,
doe handschoenen aan, zorg voor goede ventilatie en lees
altijd de gebruiksaanwijzingen.
lijmresten moet u behandelen als klein chemisch afval.
Hieronder komt aanvullende informatie gebaseerd op een
nog lopend onderzoek.
Checklist onderhoud koopwoningen
Met goed onderhoud kunt u grote en dure ingrepen aan uw huis voorkomen. Repareren is bijna altijd goedkoper en milieuvriendelijker dan vervangen. Het bespaart materiaal en voorkomt afval en dat is goed voor het milieu.
Enkele voorbeelden:
dat ze moeten worden vervangen;
schilderwerk elk jaar weg met lauw water en werk
beschadigde plekken bij;
beschadiging van de gootbekleding en voorkomt lekkage;
en deze plaatselijk repareren, zorgt ervoor dat de
dakbedekking minder snel vernieuwd hoeft te worden.
Hergebruik en recycling
Hergebruik en recycling van materialen en producten scheelt veel afval en nieuwe grondstoffen en (schadelijke) productieprocessen om materialen en producten opnieuw te produceren. Dat geldt voor meubels, maar ook voor bouwmaterialen.
Tegenwoordig worden woningen steeds vaker duurzaam gesloopt. In plaats van het neerhalen met kogel en bulldozer worden oude panden gedemonteerd. Dit levert vaak nog prima bruikbare bouwdelen op zoals keukenblokken, wastafels, kozijnen en zelfs hele puien.
Ideeen en inspirerende voorbeelden vindt u op www.puingaaf.nl.
Adressen voor secundaire bouwmaterialen vindt u via www.kringloopbouwmaterialen.nl of via Bouwcarrousel, www.bouwcarrousel.nl.
Isolatie
Een woning verliest warmte via de ramen, muren, het dak en de begane grondvloer. Isoleren bespaart energie en dus geld. Er is een onderscheid te maken tussen verschillende isolatiematerialen:
- Steenachtige isolatiematerialen, zoals steenwol, glaswol en perliet;
- Kunststof isolatiematerialen, zoals polystyreen en PUR;
- Natuurlijke ofwel vernieuwbare isolatiematerialen, zoals wol, katoen, kurk, houtvezel, vlas en cellulose (= samengeperste oud papiersnippers)
In het algemeen zijn steenachtige isolatiematerialen en natuurlijke isolatiematerialen minder schadelijk voor het milieu en de gezondheid dan kunststof isolatiematerialen. Wol bijvoorbeeld isoleert warme en geluid, is vochtregulerend, brandveilig, non-allergeen, breekt schadelijke stoffen af en heeft een lange levensduur.
Vezels van glas- en steenwol kunnen bij sommige mensen irritatie aan de huis en de slijmvliezen veroorzaken.
Er bestaan twee soorten polystyreen: geëxtrudeerd (XPS) en geëxpandeerd polystyreen (EPS of piepschuim). EPS is minder schadelijk dan XPS omdat de productie minder energie kost en er minder schadelijke blaasmiddelen worden gebruikt. De steenachtige en kunststof isolatiematerialen zijn in de reguliere bouwmarkten verkrijgbaar. De meest vernieuwbare isolatiematerialen zijn vooralsnog alleen verkrijgbaar in speciaalzaken. Wollen isolatiemateriaal is onder andere verkrijgbaar bij Doscha (zie verkoopadressen). Hier komt binnenkort nog meer tekst aan de hand van een onderzoek naar duurzame bouwmaterialen.
Hout
Hout is een vernieuwbare grondstof en heeft veel positieve eigenschappen. Als we willen nagaan hoe milieuvriednelijk een houtsoort is, letten we op de manier waarop met het bos is omgegaan waaruit het hout gekapt is, op de afstand waarover het vervoerd moet worden en op de levensduur; de levensduur is echter wel afhankelijk van de toepassing.
Europees hout
Hout wordt naar herkomst onderscheiden in drie categorieën: tropisch hout, niet-Europees hout en Europees hout. Veel mensen denken dat hardhout alleen uit de tropen komt en dat tropisch ahrdhout altijd een lange levensduur heeft. Dat klopt niet. De herkomst zegt niet veel over de levensduur of hardheid. Europees hout heeft de voorkeur omdat de adstand waarover het vervoerd moet worden het kortste is en het minste energie kost.
Hardhout en zachthout
De term hardhout geeft aan dat het hout afkomstig is van loofbomen. Zachthout is afkomstig van naaldbomen. De term hardhout of zachthout zegt niets over de hardheid of levensduur van het hout. Populierenhout is hardhout, maar wordt veel eerder aangetast dan bijvoorbeeld naaldhout zoals lariks of red cedar.
Duurzaamheidsklassen
Hout wordt ingedeeld in 5 duurzaamheidsklassen. Veel mensen denken dat tropisch hout veel langer meegaat dan europees hout, maar dat is niet zo. Klassen 1, 2 en 3 gaan onbehandeld buiten 25 tot 50 jaar mee. Houtsoorten met zo'n lange levensduur zijn robinia, eiken, kastanje, lariks, kersen, douglas, grenen (kern), red cedar en de tropische houtsoorten azobe, iroko, bangkirai, merbau en meranti. Klasse 4 gaat onbehandeld buiten 12 tot 25 jaar mee. Voorbeelden zijn vuren, dennen, grenen (spint), Caroline pine, hemlock en de tropische houtsoort okoume. Klasse 5 is het minst duurzaam en gaat onbehandeld buiten 6 tot 12 jaar mee. Bijvoorbeeld beuken, populieren en het tropische ramin behoren hiertoe.
FSC keurmerk
Het grootste bezwaar tegen het gebruik van tropisch hardhout is dat het vaak afkomstig is uit niet-duurzaam beheerde bossen, waardoor jaarlijks grote hoeveelheden tropisch regenwoud verdwijnen. Het Forest Stewardship Council (FSC-keurmerk) garandeert dat u duurzaam geproduceerd tropisch hout koopt. Er is nog steeds vrij weinig tropisch hout met FSC-keurmerk te koop, maar dit verbetert gelukkig wel. Er is wel veel europees hout met FSC keurmerk verkrijgbaar.
Verduurzaamd hout
Voor gebruik buiten wordt veel verduurzaamd hout verkocht. Meestal is dit hout verduurzaamd met creosootolie. Dit verduurzamingsmiddel bevat koperdeeltjes, die bij regen uitspoelen naar het grondwater. Verduurzaamd hout is schadelijk voor het milieu, zeker in gebieden waar regenwater niet naar het riool gaat maar bovengronds wordt afgevoerd en in het gebied blijft. Let wel op: FSC-hout is vaak ook verduurzaamd.
Plaatmaterialen
Houtachtige plaatmaterialen bestaan uit houtvezels of houtfineerlagen, gecombineerd met een bindmiddel, meestal een kunstharslijm.
Meubelplaat bestaat uit verlijmde stroken massief hout, meestal vuren of grenen. Triplex en multiplex bestaan uit diverse fineerlagen. OSB bevat grotere spaanders. Spaanplaat, MDF en hardboard zijn gemaakt van kleine houtspanen met lijm. Nieuw is kunstharsplaat die gemaakt is van papiervezels.
Er is ook meubelplaat en triplex met tropisch hout te koop, meestal meranti. Indien u voor tropisch hout kiest, let er dan op dat dit het FSC keurmerk draagt.
De meest gebruikte lijmsoort in houtachtige plaatmaterialen is formaldehyde: deze stof is giftig bij inademing. Plaatmateriaal met zo min mogelijk formaldehyde is het minst schadelijk voor de gezondheid en het milieu.
Spaanplaat en meubelplaat kunnen ook zijn voorzien van een kunststof toplaag van vinyl of melamine. Vinyl is gemaakt op basis van pvc en is daarom schadelijker voor het milieu dan melamine.
Gipsplaten en houtwolcementplaten hebben gips of cement als bindmiddel. Rogipsplaat, vlasspaanplaat, houtwolcementplaat en houtwolmagnesietplaat hebben vanuit milieuoogpunt de voorkeur boven zachtboardplaat, fosfogipsplaat en EPS platen.
Verf
Voor de afwerking van wanden heeft watergedragen verf of stuc de voorkeur omdat deze weinig organische oplosmiddelen bevatten en dus het minst schadelijk zijn voor de gezondheid tijdens het verven. Organische oplosmiddelen in verf en ook terpentine en thinner zijn schadelijk bij inademing en dragen bij aan het broeikaseffect. Voor professionele schilders zijn oplosmiddelhoudende verven voor binnen verboden, maar voor particuliere doe-het-zelvers zijn ze nog volop te koop.
Muren kunt u bijvoorbeeld afwerken met leemstuc, witkalk, minerale verf, natuurverf, watergedragen acrylverf, watergedragen natuurbeits of watergedragen latex. Voor badkamers is watergedragen muurverf minder geschikt; hier kan het schimmel in de hand werken. Voor buitenschilderwerk kunt u het beste een high solid gebruiken. Dit is alkydverf met een minimale hoeveelheid oplosmiddelen en extra duurzaam.
Zorg altijd voor een schone, droge, stofvrije, vetvrije en gladde ondergrond.
Natuurverf
Voor wandafwerking in de slaapkamer zijn lijnolie muurverf of leemstuc goede keuzes omdat ze actief meewerken aan een gezond slaapkamerklimaat. De materialen zijn vochtregulerend en niet elektrostatisch oplaadbaar. Goede alternatieven zijn verder witkalk of minerale muurverf; deze bevatten ook geen oplosmiddelen en zijn geproduceerd uit volledig vernieuwbare grondstoffen. Natuurverven van Auro en Aquamarijn bestaan uit natuurlijke grondstoffen. Ze zijn verdunbaar met terpentijn, afkomstig van gombomen.
Vochtregulerende wandafwerking: Leemstuc
In woningen die gebouwd zijn met materialen die weinig vocht reguleren, zoals beton en kunststoffen en waar weinig ventilatie is vanwege goede kierdichting en beperkte ventilatie via de ramen, is het effect van leemstuc goed merkbaar. Leemstuc is een natuurlijk materiaal, samengesteld uit zand en klei, zonder chemische toevoegingen of pigmenten. Het is bruikbaar als wandafwerking. Het is niet brandbaar en qua sterkte vergelijkbaar met kalkmortelstuc. Leemstuc is dampdoorlatend en kan daardoor vocht en warmte reguleren, wat gunstig is voor het binnenmilieu. Een leemstucwand heeft daarnaast een levendig karakter en heeft als gunstige eigenschap dat het koel blijft in de zomer en warm in de winter.
Tips Verfafval
Ook waterverdunbare verf bevat schadelijke stoffen. Spoel kwasten en rollers dus nooit uit onder de kraan! U kunt beter wegwerpkwasten gebruiken dan ze schoon te maken onder de kraan of met veel terpentine. Resten van verf, lak, beits en houtverduurzamingsmiddelen horen bij het chemisch afval. Ook bij het verven gebruikte producten als terpentine, thinner, afbijtmiddel, verfverdunner, kwastenreiniger en wasbenzine behoren tot deze categorie.
Gebruikte kwasten, doeken en lege verfblikken horen daarentegen niet bij het chemisch afval, omdat opgedroogde verf maar heel weinig milieubelastende stoffen bevat. Kwasten en rollers zijn een tijdje te bewaren in een speciale kwasenhouder, Brushfit, of luchtdicht verpakt in een plastic zakje of aluminiumfolie. U kunt verfresten jaren op een vorstvrije plek bewaren. Zie: Schilderen in huis